TA'ŞÎR VE TAHMİS

 بسم الله الرحمن الرحيم 

KADÎM MUSHAFLARDA TA'ŞÎR VE TAHMİS İŞARETLERİ 

Ta'şîr

التعشير

Mushaf yazımında Kur’an âyetlerinin onarlı gruplara bölünmesi, Tahmîs

التخميس 

ise ayetlerin beşerli gruplara bölünmesidir. Ancak Hazreti Osman’ın mushaflarında nokta ve hareke bulunmadığı gibi tahmîs ve ta‘şîr işaretleri, sûreleri ayıran değişik türde şekiller vb. şeyler de bulunmadığı bilinmektedir. Sonraki dönemlerde sükûn, şedde vb. işaretler tesbit edilmiş, Kur’an âyetlerinin beşerli ve onarlı gruplar halinde taksimini ifade eden bahse konu tahmîs ve ta‘şîrlerle sûre ve âyetleri ayırıcı işaretler geliştirilmiştir. 

Mesela bu örneklerde kırmızı mürekkeple dairevî ta'şir işaretlerine yer verilmiştir.

Özellikle ta’şir işaretlerinin Mushaf’a sonraki dönemlerde işlendiği düşünülmektedir. Zira söz konusu âyetlerin sonlarında, bu işaretlerin işlenebileceği kadar boşluklar yoktur ve bunların iki âyet arasına sonradan sıkıştırılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Başka bir örnek olarak aşağıda görseli verilen mushafta

resimdeki ta'şîr işaretinin üstünde

 معرضين 

(yüz çeviriyorlar) sağında ise 

قسورة 

(arslan) kelimeleri vardır . 

Yani işaretin olduğu ayet Müddesir Suresi 51. ayetin sonudur. Ayetin meali 50. ayet ile birlikte "Sanki onlar, aslandan ürküp kaçan yaban eşekleridir!"

Diğer ayetler arasındaki durak işaretleri paralel kesik çizgilerle  gösterilirken 

görseldeki her 10 ayette bir yapılmış olan ve 41. ve 51. ayetlerin sonunda yer alan bu işaretler  ta'şîr işaretidir. İşaretlerin Side B'ye bakıldığında 41. ve 51. ayetlerden sonra yapıldığı görülmektedir. Bu işaretlerin şeklinin hepsinin tamamen aynı olması mühür tarzı bir şeyle yapılmış olma ihtimalini akla getiriyor.

Taşkent Mushafında da Ta'şîr  işaretleri bulunmakla birlikte bu işaretlerin içinde sırayla harfler yerleştirilmiş olduğu dikkat çekicidir.

Mesela En'am Suresinin 59. Âyetinin sonunda içinde

ص

harfi yazan bir ta'şîr işareti konulmuş.

Ve 70. Âyetin sonunda içinde

ع

harfi yazan bir ta'şîr işareti konulmuş.

Diğer âyet sonlarında ise diğer mushaflarda olduğu gibi paralel çizgilerden oluşan durak işaretleri konulmuş. Mesela En'am Suresinin 33 ve 34. Ayetlerinin sonlarında olduğu gibi.